UTTS yani Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi, yakıt pompalarına bağlı ödeme kaydedici cihazlara plaka bilgisini otomatik giren bir sistemdir. Elle plaka girişini tamamen ortadan kaldıran bu sistem, belli başlı avantajları da beraberinde getiriyor. Peki yasal olarak ulusal taşıt tanıma sistemi nedir, kimlere zorunludur ve nasıl çalışır? Türkiye’nin Akü Güvencesi İnci Akü olarak merak ettiğiniz sorulara cevap verdik!
UTTS Nedir?
Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS), Türkiye'de akaryakıt alımlarını takip etmek, faturalandırmak ve denetlemek amacıyla taşıtlara entegre edilen elektronik tanıma üniteleri ve akaryakıt istasyonlarında bulunan okuyucu cihazlar aracılığıyla çalışan zorunlu bir otomasyon sistemidir. UTTS’nin içinde yer alan Taşıt Tanıma Sistemi de manuel plaka girişi yerine otomatik ödeme işlemini gerçekleştiren bir sistemdir. Bu sistem sayesinde, otomatik ödeme gerçekleşir ve akaryakıt satışı resmi kayıtlara geçer.
Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile akaryakıt piyasasında rekabet eşitliğinin sağlanması ve kayıt dışı ekonomi ile mücadele edilmesi gerekli görülmüştür. UTTS’nin yasal dayanağı olan bu tebliğe göre asıl amaç;
- Vergi kaçakçılığını önlemek,
- Akaryakıt piyasasında şeffaflığı sağlamak,
- Kayıt dışı ödemenin önüne geçmek.
UTTS, 32330 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak zorunlu hâle gelmiştir. Ulusal taşıt tanıma sistemi nedir sorusu kadar bu sistemin kimler için neden zorunlu olduğu da merak edilir.
Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi Kimlere Zorunludur?
Taşıt tanıma sistemi zorunlu mu sorusunun cevabı evettir. Biraz daha açmak gerekirse bu sistem, 01 Temmuz 2025 tarihinden itibaren satın alınacak hem bireysel hem de ticari tüm sıfır taşıtlarda zorunlu olarak gereklidir. Ulusal taşıt tanıma sistemi kapsamında zorunlu tutulan araçlar şöyledir:
- Yeni Kayıt Olacak Bireysel ve Ticari Araçlar: Trafiğe yeni kaydedilecek tüm araçların da 1 Temmuz 2025’ten itibaren TTB taktırması zorunludur.
- Mevcut Tüm Bireysel ve Ticari Araçlar: Akaryakıt harcamalarının vergi beyanında gider olarak göstermek zorunludur. Bu kapsamda, tüm gerçek ve tüzel kişilerin araçlarına en geç 31 Aralık 2024 tarihine kadar Taşıt Tanıma Birimi (TTB) taktırmaları gerekli görülmüştür.
UTTS zorunluluğu kadar muafiyetine de değinmek gerekir. Diplomatik ve uluslararası kuruluşlara ait araçlar ile birlikte kamu kurumlarına ait araçlar, UTTS kayıt zorunluluğundan muaftır. Bu araçlar dışındaki tüm tüzel ve gerçek kişilere ait araçların taşıt tanıma sistemine kaydının zorunlu olduğunu bir kere daha hatırlatalım.
Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi Nasıl Çalışır?
Plaka bilgisini otomatik olarak aktaran bu sistemin çalışma mantığını üç aşamada özetleyebiliriz:
-
Araç ve Pompa Eşleştirmesi
Taşıt Tanıma Birimi(TTB) ile akaryakıt istasyonuna gelen araç plakası, ilgili akaryakıt pompasıyla otomatik olarak eşleşir. Böylelikle her dolum işlemi otomatik sistem tarafından anında kaydedilir.
Dolum sırasında elde edilen bilgiler (plaka, yakıt miktarı, tarihi, istasyon bilgisi vb.), istasyondaki UTTS cihazları aracılığıyla işlenir. Daha sonra merkezi veri tabanına iletilerek kayıt altına alınır.
Ulusal taşıt tanıma sistemi, akaryakıt şirketlerinin ve devlet kurumlarının lehine bir sistemdir. Bu kurumlar için etkili bir denetim mekanizması içerir. Yakıt tüketimi şeffaf bir şekilde takip edilir, olası vergi usulsüzlüklerin önüne geçilir ve kayıt dışı ekonomiyle etkin şekilde mücadele edilmesinin önünü açar.
UTTS Kayıt Nasıl Yapılır?
Hem mevcut hem de yeni araçların UTTS kaydı, UTSS resmi web sitesi üzerinden yapılır. Bu sayfa üzerinden “Taşıt Sahibiyim” seçeneğini tercih ederek başvuru kaydını gerçekleştirebilirsiniz. Başvuru aşamasında istenen UTTS belgeleri ise şu şekilde:
- Vergi Levhası
- TTB Montajı Yapılacak Taşıtın Ruhsatı
İlgili belgeler, "Taşıt Sahibi Mükellef İşlemleri" sayfasındaki Belgelerim kısmına yüklenir.
Daha sonra "Taşıtlarım" butonuna tıklanarak taşıt ekleme ekranı açılır.
Eksik evrak varsa bu aşamada tamamlayabilir ardından "Taşıt Ekle" butonuna tıklayabilirsiniz. Araç bilgileri girilip "Kaydet" butonuna tıklanarak işlem tamamlanır.
Daha sonra sipariş oluşturma işlemi seçilir ve "Siparişler" sekmesine girilir. "Yeni Sipariş Oluştur" butonuna tıklanır. Sipariş süreci toplam altı adımdan oluşur. Bu aşamalarda, sisteme daha önce eklenen araçlar için istenen Taşıt Tanıma Birimi (TTB) miktarı da belirlenir.
Ardından montaj için yetkilendirilen sürücü seçilir. Eğer sürücü bilgisini değiştirmek isterseniz ilgili alandan düzenleme yapabilirsiniz. Seçim tamamlandıktan sonra ise sipariş özeti incelenerek tüm bilgilerin doğruluğu kontrol edilir. "Ödeme Adımına Geç" butonuna tıklanarak ödeme yapılır. Ödeme tamamlandığında, taşıtı montaja götürecek kişiye Dijital TTB Montaj Kartı, e-posta veya SMS yoluyla iletilir. Bu kart, montaj için yetkili servise ibraz edilmesi gereken önemli bir belgedir.
Akaryakıt istasyonu sahipleri de Akaryakıt İstasyonu Başvuru butonunu seçerek kayıt işlemini gerçekleştirebilirler.
Sıkça Sorulan Sorular
TTB Nasıl Takılır?
Taşıt Tanıma Birimi (TTB), yetkilİ montaj firmaları tarafından araca monte edilir. Montaj işlemi için gerekli tüm bilgilere UTTS web sitesi üzerinden bulabilir, randevu alabilirsiniz.
Birden Fazla Aracım Var, Hepsine TBB Gerekli Mi?
Evet, bireysel veya kurumsal vergi ödemekle yükümlüyseniz kullanımda olan tüm araçlarınıza TTB cihazı taktırmanız zorunludur.
TTB Montajı İçin Ne Kadar Ücret Ödemek Gerekir?
Taşıt sahiplerinin ödemesi gereken TTB montajı toplam tutarı, UTTS web sitesinde yer almaktadır.
UTTS Kapsamında Hangi Donanımları Edinmeliyim?
Akaryakıt istasyonu sahipleri, UTTS donanımlarının montajında yetkilendirilmiş firmalarla iletişime geçerek gerekli kurulumları gerçekleştirebilirler.
UTTS'ye Geçiş Yapmazsam Ne Tür Cezalar ile Karşılaşırım?
UTTS'ye geçiş yapmayan akaryakıt istasyonları, yasal yaptırımlar ile karşılaşabilirler. Bu kapsamda, idari para cezaları ile birlikte akaryakıt satışının lisans iptaline kadar varan yaptırımlar uygulanabilir.